دكتر محمد مهدي گرجيان

146

قضاء وقدر ، جبر واختيار ( فارسي )

به شيفتگى ودل دادگى نسبت به لذايذ دنيا وغفلت از خدا نمى گردد : ( لكيلا تأسوا على ما فاتكم ولا تفرحوا بما آتاكم والله لا يحب كل مختال فخور ) ( 1 ) با اين همه بايد توجه داشت كه مسألة قضاء وقدر به صورت نادرستى تفسير نشود وبهانه اى براي تنبلى وراحت طلبي وسلب مسؤليت ، قرار نگيرد ، زيرا اين گونه برداشتهاى غلط از معارف ديني ، نهايت آرزوى شياطين انس وجن ، وموجب سقوط در خطرناك ترين دره هاى شقاوت وبدبختى دنيا وآخرت است ) ( 2 ) . وشايد به همين سبب باشد كه در بسيارى از روايات ، از ورود اشخاص كم استعداد در اين گونه مسائل منع شده است . اعتقاد به قضاء وقدر الهى ، علاوة بر اينكه درجه ارزشمندى از معرفت خدا وموجب تكامل انسان در بعد عقلي به شمار مى رود ، آثار عملي فراوانى دارد كه به برخى از آنها اشاره شد . واينك به بيان برخى ديگر از آنها مى پردازيم : كسى كه پيدايش حوادث را تابع اراده حكيمانه خداى متعال ومستند به تقدير وقضاء الهى مى داند ، از پيشامدهاى ناگوار نمىهراسد . ودر برابر آنها خود را نمىبازد وبه جزع وفزع نمى افتد ، بلكه توجه به اينكه اين حوادث ، جزئي از نظام حكيمانه جهان است وطبق مصالح وحكمتهايى رخ داده ومى دهد ، با آغوش باز از آنها استقبال مى كند وملكات فاضله اى از قبيل : صبر ، توكل ، رضا وتسليم را به دست مى آورد . ونيز شيفته وفريفته خوشيها وشاديهاى زندگى نمى شود وبه آنها مغرور وسرمست نمى گردد ونعمتهاى خدا داده را وسيله فخر فروشى وبه خود باليدن ، قرار نمى دهد . اين آثار ارزنده ، همان است كه در اين آية شريفه ، به آنها اشاره شده است . ( ما أصاب من مصيبة في الأرض ولا في أنفسكم إلا في كتاب من قبل أن نبرأها ان

--> ( 1 ) - سوره حديد ، آية 23 . ( 2 ) - آموزش فلسفه ، ج 2 ، ص 413 .